De strategiedag zit erop. Er waren workshops, post-its, woorden die gewikt en gewogen werden. En nu ligt er een verhaal waar iedereen zich in kan vinden. Of toch iedereen die mee aan tafel zat. Maandag gaat iedereen weer aan het werk. De vergaderingen lopen zoals voordien. Dezelfde mensen krijgen het woord. Dezelfde spanningen blijven onder tafel. In de wandelgangen circuleren de verhalen van vorig jaar. Alleen hangen er nu nu nieuwe woorden aan de muur.
Je organisatie vertelt al een verhaal
Wil je weten welke cultuur er leeft? Luister naar wat mensen elkaar vertellen als de vergadering voorbij is. Over de beslissing die alweer boven hun hoofd genomen werd. Over de leidinggevende die zei dat fouten mochten, maar bij de eerste misstap toch een schuldige zocht. Kleine verhalen, lijkt het. Maar samen tonen ze wat hier écht normaal is.
Neem samenwerking. In het strategische verhaal klinkt het mooi. Maar als teams alleen op hun eigen resultaten worden afgerekend, vertellen mensen een ander verhaal: iedereen bewaakt zijn eigen winkel. Dat verhaal verdwijnt niet door het woord samenwerking vaker te herhalen. Het verandert pas als mensen iets anders meemaken.
Daarom vertrek ik liever van een andere vraag. Niet: hoe krijgen we mensen zover dat ze ons verhaal geloven? Wel: wat moeten mensen hier kunnen meemaken, zodat ons verhaal geloofwaardig wordt?
Alles begint bij luisteren
Als ik een organisatie begeleid, begin ik dus niet met schrijven. Ik ga eerst luisteren naar de verhalen die er al leven. Ook naar de ongemakkelijke. Net die tonen vaak waarom een verandering niet van de grond komt. Dat vraagt moed. Zeker als je als leidinggevende hoort dat het geleefde verhaal niet klopt met het beeld dat jij had. Maar zonder dat inzicht blijf je sleutelen aan de buitenkant. Je hebt geen traject nodig om te beginnen luisteren. Stel deze vragen eens aan een paar collega's, één op één:
Wat heb je hier de voorbije maand meegemaakt dat je thuis aan iemand vertelde?
Wanneer had je het gevoel dat wat we zeggen en wat we doen niet klopten?
Welk verhaal zou je over een jaar graag over ons vertellen?
En dan: gewoon luisteren. Niks verdedigen. En noteren wat terugkomt.
Een verhaal kan veel. Maar niet alles.
Zelf geloof ik sterk in de kracht van verhalen. Maar een verhaal op zich verandert geen organisatie. Een gedeeld verhaal lost geen personeelstekort op. Een inspirerende visie maakt tegenstrijdige doelstellingen niet verenigbaar. En een mooi verhaal over vertrouwen verandert weinig als mensen nog altijd op controle worden afgerekend. Soms vraagt verandering om andere processen, rollen of beslissingsstructuren. Soms om leidinggevenden die hun eigen gedrag in vraag stellen. Soms om moeilijke keuzes die geen enkele communicatie kan oplossen.
Storylistening en storytelling kunnen die werkelijkheid zichtbaar en bespreekbaar maken. Maar het verhaal moet wel gevolgen krijgen. Anders wordt het een manier om mensen mee te krijgen in een werkelijkheid die voor hen niet verandert. Nieuwe verhalen ontstaan niet omdat je ze vertelt. Ze ontstaan omdat mensen iets anders ervaren.
Wanneer een leidinggevende een fout bespreekt zonder een schuldige te zoeken. Wanneer iemand die altijd zwijgt eindelijk gehoord wordt. Wanneer collega's elkaar helpen, ook als dat niet in hun functieomschrijving staat.
Kleine momenten die grote verhalen kunnen veranderen.
Het verhaal dat écht telt? Dat hangt niet aan de muur. Het wordt verteld aan de koffiemachine, in de wandelgangen en thuis aan de keukentafel. Precies het verhaal dat je als leidinggevende zelden zelf hoort. En da's precies waar ik graag binnenkom.
Om te luisteren naar naar wat er leeft. Naar wat gezegd wordt, verzwegen wordt en vanzelfsprekend is geworden. Ik maak zichtbaar waar het gewenste verhaal botst met de dagelijkse werkelijkheid. En help die kloof dichten, door samen iets te veranderen aan wat mensen ervaren en doen.
Storytelling als veranderstrategie is dus allesbehalve de werkelijkheid mooier vertellen. Het gaat over de juiste voorwaarden creëren die verandering toelaten, zodat er van daaruit nieuwe verhalen kunnen ontstaan
Benieuwd welk verhaal er in jouw organisatie rondgaat als jij er niet bij bent? Mail me via vicky@sidekicked.be. Ik luister graag mee.
